Uống Tiquira: Rượu Xứ Maranhão Đậm Chất Bản Địa

Khởi nguồn từ truyền thống cổ xưa

Người dân bản địa ở Brazil đã chế biến các loại đồ uống có cồn từ củ sắn hàng ngàn năm trước. Những thức uống giống như bia này có tên gọi như cauim, caxiri và tarubá. Quá trình lên men là bước quan trọng trong việc chế biến củ sắn, vì củ sắn sống có các hóa chất có thể chuyển hóa thành xyanua trong cơ thể con người.

Các dân tộc bản địa phát hiện ra rằng việc thêm một chút nước bọt của con người và men tự nhiên có thể loại bỏ các độc tố và cải thiện giá trị dinh dưỡng của củ sắn. Khi công nghệ chưng cất xuất hiện tại khu vực sông Munim (nay thuộc Maranhão), người dân nơi đây đã bắt đầu chưng cất những đồ uống có cồn từ củ sắn.

Tiquira ra đời

Tiquira ra đời từ đó. Tên gọi tiquira có thể xuất phát từ từ Tupi "tykyre", có nghĩa là "rơi xuống". Thú vị là loại rượu này chỉ phát triển ở một bang của Brazil - Maranhão. Margot Stinglwagner, người sáng lập thương hiệu Guaaja Tiquira, thương hiệu hiện đại đầu tiên sản xuất rượu này từ năm 2016, chia sẻ: "Đây là một loại rượu mà ngay cả nhiều người ở Brazil cũng chưa biết. Chỉ một số ít người nghe nói về tiquira - thường chỉ là những người đã đến Maranhão một lần."

Vì vậy, bang này đã có động thái công nhận tiquira là một phần của Di sản Văn hóa và Vô hình vào tháng 9 năm 2023.

Vượt qua thách thức để sản xuất

Một phần lý do khiến tiquira trở nên ít phổ biến hơn là vì cachaça, loại rượu rum nổi tiếng ở Brazil, dễ sản xuất hơn nhiều. Cachaça được làm từ mía nên có sẵn đường cho quá trình lên men. "Với củ sắn, bạn không có đường," Stinglwagner giải thích. "Bạn phải chuyển đổi carbohydrate thành đường rồi mới có thể lên men và chưng cất được."

Để đạt được điều này, Guaaja Tiquira sử dụng enzyme thực phẩm thay cho nước bọt của con người truyền thống. Họ cũng khác với nhiều nhà sản xuất khác ở chỗ sử dụng củ sắn nguyên vẹn, trong khi hầu hết các nơi làm tiquira thường dựa vào bột sắn (farinha de mandioca).

Pha trộn với truyền thống độc đáo

"Phần lớn mọi người sản xuất rượu này bất hợp pháp," Stinglwagner cười nói. "Bang này không làm gì để ngăn chặn điều đó." Ngoài các khu vực nội thành, tiquira chủ yếu là sản phẩm tự làm. Thông thường, những người làm tiquira không phân tách phần "đầu" (những giọt đầu tiên chảy ra trong quá trình chưng cất, chứa nhiều cồn độc hại) và phần "đuôi" (phần lỏng cuối cùng có nồng độ cồn thấp), có nghĩa là rượu thường mạnh hơn và có thể chứa nhiều độc tố hơn.

Có người còn ngâm cần sa vào rượu để tạo ra loại rượu bất hợp pháp gấp đôi được gọi là tiquiconha. Người dân Maranhão tin rằng sau khi uống tiquira, không nên tiếp xúc với nước hay tắm, nếu không sẽ bị choáng hoặc chóng mặt. Zelinda Machado de Castro e Lima, một trong những người ghi chép văn hóa dân gian vĩ đại ở Maranhão, đã ghi nhận nhiều truyền thống khác xung quanh thức uống này.

Những phong tục đặc trưng

Đầu tiên, họ thường xuyên dùng một que tăm đâm vào hạt điều rồi ngâm nó trong ly tiquira vài giờ. Sau đó, họ sẽ mút nó như một loại kẹo bia. Cô cũng viết về quan niệm rằng những người uống cà phê nên tránh xa tiquira, trong khi người dân cho rằng những ngư dân ven biển thường dùng rượu này để sát trùng vết thương trong khi làm việc.

Màu sắc đặc biệt của tiquira

Cuối cùng, có một câu hỏi thú vị về màu sắc của tiquira. Tại các chợ du lịch ở São Luís, thức uống này thường có màu tím trong suốt. "Họ nói rằng màu sắc của tiquira được tạo từ lá quýt, nhưng chúng tôi đã thử làm và màu từ lá không ổn định," Stinglwagner cho biết. "Màu sắc này cũng không mạnh. Các quy định và luật lệ về tiquira cấm việc thêm lá vào rượu."

Màu tím có thể là màu nhân tạo (có thể từ phẩm màu thực phẩm), nhưng một số loại tiquira vẫn có hương vị chua chua đặc trưng.

Tiquira - từ truyền thống đến hiện đại

Ngày nay, tiquira vẫn chủ yếu gắn liền với thế giới sản xuất rượu lậu, nhưng với sự công nhận của chính phủ và các thương hiệu hợp pháp mới như Guaaja Tiquira, có thể các loại rượu từ củ sắn sẽ được biết đến nhiều hơn ngoài quê hương Maranhão.

"Tất cả mọi người đều hỏi tôi, ‘Chất lỏng này là gì vậy?’," Stinglwagner chia sẻ. "Tôi trả lời, ‘Đây không phải là một loại rượu mới, mà là loại rượu cổ xưa nhất của Brazil.’"

Thông tin cần biết trước khi đi

Tiquira dễ dàng tìm thấy tại các chợ trung tâm ở São Luís, Maranhão. Cả Mercado Central và Mercado das Tulhas đều có nhiều gian hàng bán tiquira. Thương hiệu thương mại Guaaja Tiquira cũng có mặt tại São Luís ở Empório Fribal, bên cạnh Copacabana Palace và Fairmont Hotel ở Rio de Janeiro, cũng như Mocotó Bar e Restaurante ở São Paulo.